چند افتتاحیه درخشان در سینمای ایران

19 مهر 1400 09:37
چند افتتاحیه درخشان در سینمای ایران
از ناخدا خورشید تا هامون

 

محمد جلیلوند

شروع و پایان در یک اثر نمایشی، از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است که حتی می‌تواند بر سرنوشت آن اثر در مواجهه با مخاطب تأثیر مستقیم بگذارد. نقطه آغاز از آن جهت حائز اهمیت است که می‌تواند تماشاگر را مقهور کرده و به تماشای ادامه آن ترغیب کند. به همین خاطر هم سینماگران زیادی را می‌شناسیم که برای ورودی فیلمشان اهمیت بسیار قائل شده و هنگام نگارش فیلمنامه یا بازنویسی آن وسواس خاصی در رابطه با آن به خرج می‌دهند. در بین فیلم‌های تولید شده در دهه‌های شصت، هفتاد، هشتاد و نود سینمای ایران به نمونه‌های درخشان زیادی در این باب برخورد می‌کنیم که در همان ابتدای کار قلاب خود را به مخاطب وصل کرده و آنها را به تماشای ادامه کار ترغیب می‌کنند. حال از میان این آثار که البته کم تعداد هم نیستند به چند نمونه شاخص می‌پردازیم.

ناخدا خورشید

در این اقتباس درخشان از داشتن و نداشتن ارنست همینگوی، تقوایی دست به کار بزرگی زده و آن را به بهترین شکل بومی کرده است. در سکانس نخست فیلم، تقوایی به شکلی موجز شخصیت‌های کلیدی خود را معرفی کرده و به تماشاگر شناخت خوبی از موقعیت جغرافیایی فیلم نیز می‌دهد. پایان بخش افتتاحیه فیلم هم جایی است که ناخدا خورشید دورتر از مردم جلوی گمرک ایستاده و به کارتن‌های سیگار ضبط شده از لنج خود نگاه می‌کند. سپس سیگاری آتش زده و از آنجا دور می‌شود. شروعی درخشان و کامل که همه چیز در آن سر جای خود قرار داشته و نکته زائدی هم به چشم نمی‌خورد.

هامون

در سینمای ایران فیلم‌های زیادی را می‌توان نام برد که با یک خواب یا کابوس آغاز می‌شوند. یکی از معدود نمونه‌های درخشان در این باب، هامون ساخته داریوش مهرجویی است که با کابوس هولناک قهرمان فیلم شروع می‌شود. فضایی کاملاً مالیخولیایی که در آن حمید هامون را کنار ساحل می‌بینیم در حالی که آدم‌های مختلف دور او را گرفته‌اند. از همسرش مهشید با لباس عروس گرفته تا غول بی شاخ و دمی که قصد جان او را کرده و بعدها با او به عنوان روان پزشک مهشید همسر هامون آشنا می‌شویم!. مهرجویی در همین سکانس، شمایی کلی از فضای فیلم را به تماشاگر ارائه داده و برای تماشای ادامه آن آماده می‌کند.

دندان مار

مسعود کیمیایی به شهادت آثارش، همیشه برای افتتاحیه آثارش اهمیت ویژه‌ای قائل بوده و از این حیث حتی ضعیف‌ترین ساخته‌هایش هم در سطح بالایی قرار دارند. دندان مار به عنوان یکی از بهترین فیلم‌هایی که فضای تهران پس از پایان جنگ را به تصویر کشیده، افتتاحیه درخشانی دارد: فروشنده‌ای دوره گرد جلوی خانه‌ای قدیمی مشغول معامله تار و تنبکی می‌شود که دستی زنانه از پشت در به او برای فروش می‌دهد. لابه لای چانه زدن‌ها، زن تنبک را از مرد دوره گرد گرفته و صدای دلنشینی از آن بیرون می‌آورد. سکانسی درخشان که در ادامه به رفتن مرد سمت وانت و مشاجره‌اش با زن جوان داغدار مادر ختم شده و یک معرفی شخصیت موجز نیز به این ترتیب شکل می‌گیرد.

مسافران

بهرام بیضایی که در فیلمسازی صاحب سبک بوده و ساخته‌هایش نیز از دل آثار چاپ شده‌اش بیرون می‌آید، در مسافران دست به کاری غیرمعمول زده و از نقطه عطف نخست فیلمنامه ((تصادف خواهر عروس و خانواده‌اش)) در جاده به عنوان سکانس افتتاحیه بهره گرفته است. جایی که هما روستا در نقش خواهر بزرگ عروس خانواده، پیش از سوار شدن و رو به دوربین خبر از مرگ قریب الوقوع خود، همسر و دو فرزند خردسالش می‌دهد. سکانسی شوکه کننده که با اجرایی هنرمندانه همراه بوده و کوبندگی‌اش تماشاگر را سر جایش میخکوب می‌کند.

نفس عمیق

پرویز شهبازی یکی از فیلمسازان مهم دهه هشتاد است که همچنان بهترین فیلمش همین نفس عمیق است. او در سکانس نخست، تصویری از جنازه‌ای با موهای بلند را نشان می‌دهد که در سد غرق شده بدون آن که جنسیت اش چندان مشخص باشد. در ادامه، کامران داخل استخر از زیر آب بیرون آمده و نفس خود را بیرون می‌دهد!. آغازی هوشمندانه که ذهن تماشاگر را به چالش کشیده و کنجکاوانه به دنبال خود می‌کشاند و در نهایت لذت کشف را به او می‌چشاند. شهبازی در سکانس پایانی دوباره به سراغ همان سکانس نخست رفته و پایانی باز را برای فیلمش رقم می زند.

اعتراض

مونولوگ که از جهان نمایش وارد صنعت سینما شده، علاقمندان زیادی بین سینماگران ایرانی دارد که بدون شک مسعود کیمیایی شاخص‌ترینشان به حساب می‌آید. علاقه این فیلمساز کهنه کار به تک گویی به اندازه‌ای است که حتی پای آن به سکانس‌های افتتاحیه برخی از فیلم‌هایش همچون: اعتراض نیز کشیده شده است. جایی که امیرعلی در خانه‌ای تاریک و خلوت روبروی زنی جوان نشسته و در تک گویی‌اش بخشی از قصه اعتراض و کنش قهرمان را روایت می‌کند. فصل کوبنده‌ای که تماشاگر را تحت تأثیر قرار داده و مطلع شدنش از کشته شدن زن جوان به دست امیرعلی، آن را تکمیل می‌کند.

درباره الی

اصغر فرهادی به عنوان یک فیلمساز جهانی که بیشترین افتخارات سینمایی را برای سینمای ایران کسب کرده، توجه خاصی به نقطه شروع فیلم‌هایش نشان داده و همیشه از آن به عنوان برگ برنده در روبرو شدن با تماشاگر استفاده می‌کند. در فیلم ذکر شده، قصه با آدم‌هایی آغاز می‌شود که در یک تعطیلی دو سه روزه به طرف شمال ایران به راه افتاده و شور و حال آغاز سفر در آنها موج می زند. فرهادی روی همین موضوع در افتتاحیه فیلمش مانور داده و از نشانه‌هایی کاملاً آشنا برای مخاطب بهره گرفته است. از دستی که پولی در صندوق صدقات می‌اندازد تا جیغ زدن‌های الی و بقیه در تونل کندوان. همه اینها به شکل هوشمندانه‌ای کنار یکدیگر چیده شده و یکی از بهترین شروع‌های آثار فرهادی را رقم زده است.

برچسب‌ها:
اشتراک گذاری:

برای ارسال دیدگاه، وارد حساب کابری‌تان شوید.

دیدگاه
دیدگاهی برای نوشته وجود ندارد
خبرهای مشابه

گلشیفته فراهانی مقابل ماریون کوتیار

قهرمان نماینده ایران در اسکار 2022

ایران فیلم آخر اصغر فرهادی را به آکادمی علوم و هنر سینمایی معرفی کرد.

دومین اکران جهانی فیلم سینمایی «بعد از اتفاق» در کره جنوبی

مهران غفوریان بستری شد

مشکل قلبی حین ضبط سریال

جاده خاکی برنده جایزه بهترین فیلم از جشنواره لندن

پناه پناهی با نخستین فیلم خود توانست جایزه بهترین فیلم از جشنواره فیلم لندن در بخش مسابقه را بگیرد.

نخستین اکران جهانی «بعد از اتفاق» در جشنواره کستلیناریای سوییس

نسل جدید فیلمسازان زن

از آیدا پناهنده تا آناهیتا قزوینی‌زاده

میترا حجار، بازیگر «بی‌مادر» شد